Ажалга айла жок тура, 6-октябрда “Кыз-жигит сармерден” көрсөтүүсүнүн алып баруучусу, эстрада жана фольклор ырчысы Гүлбү Ороскул кызы 40 жашында көз жумду. Оорубай жакшынакай эле жүрүп бир түндө ашказанына кан куюлуп кетип баарын ыйлатып кете берген ырчынын артында чырактай эки кызы калды. Ак куудай келишкен келбети, жаркылдаган мүнөзү жана ырлары менен элдин эсинде калган ырчыны туугандары, жакындары жерге кыя албай ыйлап жатышты. Анын “Балама”, “Мажүрүм тал”, “Менин өмүр жазым”, “Ортончу бизге Ысык-Көл” жана башка ырлары элдин эсинде кала берет. 

 

Гүлбү Ороскул кызынын апасы Адиса апа: “Кызым кетерин сезген экен, небересинин кыркын шашып чыгарды эле”

Динара: "Мончодо болсо дагы ак эмгек кылып жүргөнүмө сыймыктанам"

Адамдарды жакшы жана жаман маанай менен жүрүүчүлөр деп так экиге бөлүүгө болот. Биздин бүгүнкү конок жалаң гана жакшы маанай менен жүргөн адам экен. Анткени, Динара айым айрым адамдар жийиркенүү менен караган жумушту кабагым-кашым дебей чын көңүлү менен аркалап келет. Эң негизгиси ал адал эмгек дегенди түшүнөт жана баалай билет.

Канткенде тиш ооруларынын алдын алабыз?

Тиш - адамдын саламаттыгынын жана сулуулугунун бир бөлүгү. Тиштин тазалыгы жана дартсыздыгы адамдын жакшы маанайы десек болот. Биз бүгүн тиш маселелерине кайрылып, тиш ооруларынын пайда болуу себептери жана аларды алдын алуу аракеттери тууралуу кеп козгойбуз.

Тиштин чириши (кариес) 

ЭМНЕ ҮЧҮН БАЛДАРГА МАССАЖ ЖАСОО КЕРЕК?

Бир жашка чейинки ар бир балага массаж керек. Анткени, балаңыздын келечектеги ден соолугу дал ушул нерседен көз каранды. Массаждын кандай пайдалары бар? Аны ким жасашы керек? Кандай балдарга массаж жасоого болбойт? Бул суроолорго жооптор төмөндө.

Укалоонун пайдалары

Жоодарбешим: "Кыздар телефон номерлерин жүз сомдуктарга жазып беришет"

Сахнага кадам таштаган аз убакыттын ичинде жагымдуу келбети, ырлары менен элге таанылып, күйөрман кыздарынын сүйүү сөздөрүнө ээ боло алган жаш ырчы жигит Жоодарбешим бизде конокто. Ырчыдан "Кыз кыялындагы мырза" рубрикабыздын алкагында, кыздарды кызыктырган суроолорго жооп алдык.

Аты жөнү: Жоодарбешим

ИНТЕРНЕТ МЕНЕН ДОССУЗБУ?

Азыркы учурда жашоону интернетсиз элестетүү кыйын болуп калды. Үйүбүзгө, ишибизге, ал турсун кол телефонубузга да туташтырып алган интернет ырасында эле жакшы кеңешчибиз, жардамчыбыз жана досубуз. Ал эми биздин белгилүү адамдардын жашоосунда интернет кандай роль ойнойт, өздөрү жооп беришсин.

Сурагым келет

Бул ирет "Сурагым келет" рубрикасы окурмандардан келип түшкөн диетология жаатындагы көйгөйлүү суроолорго жооп берет. Кызматта Улуттук эне жана баланы коргоо борборунун диетология бөлүмүнүн башчысы Саржанова Калтар Саржановна.

Суроо: Экинчи наристемди 37 жашымда төрөдүм. Андан кийин 60тан 72ге, тагыраагы, 12 кило-граммга толуп, эми арыктай албай жатам. Спорттук залга, фитнеске барууга убактым жок. Кандай жол менен арыктоону сунуш кыласыз? 

                                                                                                                                                          Сырга, Арча-Бешик жаңы конушу

Жооп: Аялзаты боюнда бар кезинде салмак кошот. Бул физиологиялык жактан туура. Бул маалда аялдын салмагы 8-10килограммга чейин көбөйөт. Төрөргө аз калганда жана эмчек эмизип жаткан учурда ашыкча тамактанбаш керек. Углеводдору аз тамактарды ичип, көп кыймыл-аракетте болуу зарыл. Торт, пирог, шоколад сыяктуу азыктарды азайтууңуз керек. Ал эми үйдө олтуруп төмөнкү көнүгүүлөрдү жасасаңыз болот. Бул көнүгүүлөрдүн жардамы менен ичиңиз кирип, калыбына келет. 

1. Балаңызды артыңызга көтөрүп алып 12 жолу тизеңизге карай бүгүлүп, кайра туруңуз.
2. Балаңызды алдыңызга алып 12 жолу отуруп-туруңуз.
3. Атайын көнүгүү үчүн чоң көлөмдүү шарлар бар. Алгач артыңызга ал шарды коюп, ага сүйөнүп чалкаңыздан жатыңыз. Андан соң ичиңизге балаңызды олтургузуп алып ичиңизди 12 жолу өйдө көтөрүңүз.
4. Түптүз туруп балаңызды колуңузга алыңыз. Алгач оң бутуңузду бүгүп, сол бутуңузга таянуу менен 12 жолу отуруп-турасыз. Кайра ушул эле көрүнүштү берки бутуңуз менен жасайсыз. Жалпысынан эки бутуңуз менен 24 жолу отуруп-турушуңуз керек. 

Суроо: 18 жашта болгонум менен боюм 161 сантиметрге, салмагым 71 килограммга барабар. Көптөн бери толуктук менен күрөшүп келе жатам. Диетанын кайсы гана түрлөрүн кармаган жокмун. Бирок, ташталган салмактарды бир аз убакыт өткөндөн кийин эле кайра кошуп алам. Мен абдан арыктагым келет... 

Шайыр, Ош шаары 

Жооп: 18 жашта болсоңуз, салмагыңыз 10 килограммга ашыкча экен. Сиз бир жолу диета кармап каалаган формаңызга келип алып, кийин тамак ичүү тартибин диетада жүргөн калыпта сакташыңыз керек. Диета менен арыктагандан кийин кайра толуп кетериңизди унутуп, мурдагыдай тамактана берсеңиз анда мурунку калыбыңыздан эки эсе толуп кетишиңиз мүмкүн. Кийин кошулган салмактан арылуу азыркыдан да оор болот. Диета кармоого мүмкүн болбосо тамактын алдында аш-көктөрдөн жасалган салаттарды жеп алсаңыз, тамакка болгон табитиңиз азаят. Ак нандын ордуна кара нанды колдонгонуңуз жакшы натыйжа берет. Кээде атайын бир күндү тандап алып, ошол күнү кечке дарбыз жеп же кефир ичиңиз. Ошондой эле арыктайм деген адам туура тамактануунун пирамидасын бузбай туз, май жана кантты азайтышы керек. Баарынан жакшы натыйжаны ар дайым кыймылда болуу менен ала аласыз.

 Суроо: Сүт азыктары менен диетага отурууга болобу? Кон-креттүү рецебин айтып коюңузчу. Себеби, мен толукмун жана сүттү, сүттөн жасалган азыктарды жакшы көрөм. 

Насикат, Бар-Булак айылы

Жооп: Жалаң нактай сүт кээ бир адамдардын организмине жакпайт. Сүттү айран, кефир жана биолак түрүндө ичкен организмге аябай пайдалуу. Нактай сүттү көп иче берсе ич катат. Ошондуктан, биолак түрүндө ичкен жакшы. Анын өзүнчө уюткусу бар. Бизден келип алса болот. Аны атайын рецептурасы менен кадимки айранды уюткандай кылып эле уюта берет. Мунун өзгөчө пайдалуу касиеттери көп. Мисалы, ичеги-карындын иштешине жана иммунитетти көтөрүүгө жардам берет. Семирүү коркунучун жоёт.

Суроо: Мен алкоголдук ичимдиктерди таптакыр ичпейм. Анткени, аларды ичкенден кийин толуп кетүүгө жакындыгым бар. Бирок, үй-бүлө, карым-катнаш күткөндөн бери отуруш, жакшылыктарда баары ичип, жалгыз мен "ак каргага" окшоп башкалардан бөлүнүп, жаман көрүнүп отуруп калчу болдум. Мындайда кайсы түрүнөн азыраак ууртап коюп отурууга болот?

Медер, Дархан айылы

Жооп: Аракты ичпегениңиз жакшы экен. Эгер аллергияңыз болбосо кызыл винону жана коньякты колдонсоңуз болот. Негизи аракты 50-100 граммдан ашык ичпөө керек. 

Суроо: Мен картошканы жакшы көрөм, а пюрени болсо сүйөм. Бирок, арыктоо учурунда максатка жетүү үчүн жана андан кийин деле азыктын бул түрүн жебөө керек экен го. Эмне үчүн? А жей берсем кандай кесепет жаралат? Фигураны бузабы? Толук маалымат берип коюңузчу.

Салтанат, Тедик айылы

Жооп: Башка азыктарга салыштырмалуу картошкада крахмал көбүрөөк болот. Эгер чоң киши болсо күнүгө 200-250 граммга чейин пюре же фри турүндө жесе болот. Картошканы сууга чылап койгондо нитраттар чыгып, крахмалдары азайып кетет. Ошондуктан, картошканы аарчып туруп сууга бир-эки саат кармап, андан соң пайдаланыш керек. Фигураны жалаң эле картошка бузуп жибербейт. Картошка менен чогуу жеп жаткан азыктарга дагы көңүл буруңуз.

Суроо: Менин балам Аскер азыр 2-класста окуйт. Биз атасы экөөбүз тең жакшы эле толук кишилербиз жана мунун азабын болушунча эле тартып келебиз. Уулум бизди тартпоосу үчүн азыртан кандай аракеттерди көрсөк болот? Рахмат.

Жийдекүл, Кызыл-Кыя шаары

Жооп: 2-класстагы баланын кыймыл-аракети көп болот. Толуктук гениңиздерде бар болсо, бала анын 20 пайызын тартышы мүмкүн. Балаңыз толуп кетпесин десеңиз азыртан эле сууда сүзүүгө үйрөтүүңүз керек. Спортко берсеңиз балаңыз дайыма кыймыл-аракеттин үстүндө жүрөт. Дайыма машыгып жүргөн балада семирүү болбойт жана өзүнүн салмагын бир калыпта алып жүргөнгө үйрөнөт. Өтө таттуу тамактардан жана тез даяр болуучу татымдардан баш тартууга азыртан үйрөтүңүз. 

Суроо: Мага менин жашоом стресске бай сыяктуу сезилет. Нервге алдырган убактарда дайыма жегенге бир нерсе издеп турам, анан жейм, тойгон-тойбогонумду сезбейм, түнкүсүн кыйналам жана эң башкысы семизмин. Бул көйгөйдөн кутулууга болобу? Эмне кылышым керек?

Чынара, Биринчи май айылы

Жооп: Нерв болдум деп эле тамакты жей берсеңиз семирип кетериңиз бышык. Ырас, нерв болгондо айрым адамдар тамакка басым жасап, канча тамак жегенин билбей калат. Бирок, ошондой болсо да өзүн колго алуу зарыл. Өзүңүзгө өзүңүздөн башка эч ким жардам бере албайт. Эгер өзүмдү башкара албай калам десеңиз, анда дарыгерге кайрылууңуз керек. 

Суроо: 13 жыл мурда мен гормоналдык дарылануудан өткөм. Ошондон улам 13 килограммга толуп, ушул күнгө чейин баштапкы 62 килограмм салмагыма кайта албай келем. Диета, спорт жардам бербей жатат. Кандай кеңеш бере аласыз?

Гүлбурак, Кара-Буура району

Жооп: Негизи жаш өткөн сайын салмак кошулуп турат. Боюңуз канча экенин жазбаптырсыз. Текшерип көрүп айтмак экенмин. Айта кетүүчү нерсе, азыр кээ бирлер диетанын рецебин интернеттен алып эле колдоно беришет. Ар бир элдин өзүнүн жашоо-шартына байланышкан диетасы бар. Анан аны карабай эле диета деп кармай берип кайра салмак кошуп алгандар да бар. Эскерте кетсем, ашказанында жарасы барлар, онкологиялык ооруу менен ооругандар, жүрөгү ооругандар жана эмчек эмизип жаткан айымдар диетага отурбашы керек. Кээ бирлер арыктабай жатам деп диетада олтура берет, а бирок ал адам оорусуна байланыштуу толук болушу мүмкүн. Спорт жана диета жардам бербей жатса сөзсүз дарыгерлерге кайрылууңуз керек. 

Суроо: Жалпысынан менин салмагым мени канааттандырат. Бирок, фигурамда өзүмө жакпаган бир көрүнүш бар. Менин белим кыздардыкындай ичке эмес, түптүз болуп турат. Муну жакшыртууга тиешелүү диета же дары-дармек барбы? Кенен маалымдап коюңузчу.

Айбийке, Торкент айылы

Жооп: Атайын белди ичкерте турган диета жок. Сиз белиңизди ичкерткиңиз келсе, анда обруч же болбосо атайын белди ичкерте турган көнүгүүлөрдү жасашыңыз керек. Мына ошондо гана белиңизди ичкерте аласыз. 
Суроо: Жашыл кофе деген арыктатуучу каражат чыкпадыбы. Менин курбум ошондон ичип кадимкидей арыктап калганы байкалды. Менин да арыктагым келет, бирок жашыл кофенин зыяндуу жактары да болуш керек деп кооптонуп жатам. Же кооптонбой эле иче берсем болобу?

Аида, Нарын

Жооп: Жашыл кофе - чийки кофе. Ал кандагы кантты азайтып, организмдеги майларды жок кылат. Жашыл кофе адамдын организминдеги майлардан үч эсе батыраак арылтып, кайра майлардын чогулушуна жол бербейт. Мындан тышкары теринин картаюусун жайлатат. Эч кандай калориясы жок. Тамакка болгон табитти азайтат. Негизинен кофени эртең менен жана түштө ичип, жатарга жакын ичпеш керек. Ушул эрежени сактоо менен кооптонбой иче берсеңиз болот.

Суроо: Мен таттууну аябай жакшы көрөм. Таттуу азыктардан баш тартууга такыр эрким жетпейт. Ошон үчүн болсо керек, толукмун. Жаңы төрөлгөн кызым бар, эми ал дагы мени тартып, таттууга жакын болуп калабы? Анткени, кош бойлуу кезимде да өзүмдү болушунча эле таттуу менен эркелеткем.

Айдай, Бишкек шаары

Жооп: Кош бойлуу кезиңизде таттууну көп жесеңиз анда кызыңыздын аллергиясы бар болуш керек. Эгер сиз бала эмизип жаткан болсоңуз анда өтө таттуу азыктарды жегениңиз болбойт. Себеби, эне жеген тамактын 25 пайызы сүтү аркылуу баласына өтөт. Акырындык менен таттууну азайтып, андан аз да болсо баш тартканыңыз оң. Жаңы төрөгөн келиндер жашыл, кызыл жана сары түстөгү азыктарды жебей тургандары жакшы. Ал эми балаңызга таттууну аздан бериңиз. Болбосо өзүңүздү тартып, чоңойгондо ал дагы толук болуп калат.

Суроо: Көпчүлүк ашыкча салмагынан арыла албай убара болсо, мен салмак кошо албай убарамын. Кантсем болот? 

Салтанат, Токмок шаары

Жооп: Мүмкүн сиздин ашказаныңызда көйгөй бардыр. Табитти күчөтө турган тамак-аштарды жеш керек. Кээ бирөөлөр тамакты жакшы жейт, бирок семириши кыйын болот. Андайда ашказанында же ичеги-карынында оору барбы же жокпу ошону текшериш керек. Текшерүүдөн кийин тамакты өз убагында жана белоктуу тамактар менен азыктануу зарыл. Белоктор этте, сүт азыктарында, мөмө-жемиштерде көп болот. Эгер сиз салмак кошом десеңиз анда жаныбарларда кезигүүчү белокторду колдонушуңуз керек жана бат-баттан тамактанууңуз зарыл. 

Суроо: Учурда мен бала эмизем. Төрөгөндөн кийин аябай толуп кеттим. Кызымды эмчектен чыгаргандан кийин кайра арыктаймынбы? Бала эмизген учурда аялдар эмне үчүн толушат? 

Айнура, Ак-Босого конушу

Жооп: Кош бойлуу кезде жейт экен деп эле баарын жей бербеш керек. Негизинен бала эмизген эне башкаларга караганда бат-баттан тамактанып, тамактануусу 30пайызга көбүрөөк болот. Ушул себептен эмизип жатканда айрымдар толушу мүмкүн. Баланы эмчектен чыгаргандан кийин кичине арыктайт, бирок баштагы салмагына келүү кыйыныраак болот. Өзүңүздүн баштагы калыбыңызга келгиңиз келсе, жогоруда мен Сыргага айткан көнүгүүлөрдү жасасаңыз болот.

Суроо: Мен 26 жаштамын. Чындыгында тамакты көп жейм, ошого байланыштуу толукмун. Жакындарым "тамагыңды тыйып азыр арыктап ал, болбосо 30 жаштан кийин арыктоо кыйын болуп калат" дешет. Чынбы? Эгер чын болсо эмне үчүн? 

Айлен, Талас облусу

Жооп: Ар бир жаштын өзүнүн физиологиялык өзгөчөлүктөрү бар. 26 жашында көбү турмушка чыгып, балдар үйлөнүп балалуу болушат. Ал мезгилде гармондор өзгөрүүдө болуп семирүү жеңил, арыктоо кыйынга турат. Жашы өткөн сайын адам толот. Бизде 30 жаштан кийинки адамдардын көпчүлүгү активдүү кыймылда болуп иштеп, спорт менен машыгышпайт. Жумуштан чыккан соң үйгө барат да, телевизордун маңдайында ызы-чуу менен шашып тамактанып алып жатып калышат. Узак жана дени соо жашаш үчүн адам ар дайым кыймыл-аракетте болуп, туура тамактануу гана керек. Сизге да ушул гана кеңешти бере алам. 


 

Даткайым Досматова

 

Бактыгүл эже: "Өмүрүмдөгү эң бактылуу учур көзүм көрүп турган кез болуптур"

Жашоодо жарык менен караңгыны айра билип жашап жатканыңызга кубаныңыз. Анткени, биздин арабызда узак жылдардан бери күн шооласын көрө албай, караңгы дүйнөдө күн кечирип келе жаткандар бар. Алардын бири Бактыгүл эженин жарык көрө элегине 40 жыл болуп баратат.

Курбу менен кантип туура мамиледе болуу керек?

Жаныңда сени жакшы жакка үндөп, жаманыңды жашырып, жакшы жагыңды ашырып, керек жерден чындыкты бетиңе айтып, ар дайым сени колдоп турган, сен ишенген курбуң болсо кандай бакыт. Ал эми андай курбу менен болгон мамилени жылуу жана узакка созуу үчүн төмөнкү эрежелерди сактоону талап кылат.

Кыялдан тапкан бакыт

(Башталышы) 
- Апа, курткам жыртылып калыптыр.
- Сага чүпүрөк эмес, мен да түтпөйм го чамасы, жаңы эле албадык беле.
- Этиет эле кийгем…
- Этиет кийсең жыртылмак беле, келе тигип берейин.

Соустар

Балык менен тоок этине

Кандай азыктар керек?

Сүт: 3 стакан

Каймакмай: 50 г

Ун: 50 г

Кургатылган укроп: 1 чоң кашык

Туз: 1 чай кашык

Мээримдүү адам, каардуу каарман - Орозбек Кутманалиев

Учурунда кыргыз киносундагы терс каармандардын ролун мыкты ачып берген актёр, эл арасында өз атына караганда кинодогу аты көбүрөөк аталып "Орозкул" атка конгон Орозбек Кутманалиевдин көзү өтүп кетсе дагы кылган асыл эмгектери аркылуу аны кыргыз эли эсинен чыгарбай келет. Адам кандай жашап өтсө ошого жараша сый-урматка татыйт эмеспи.

Төлөпбергенова Назгүл: "Кызым оорубаса, бакыт деген эмне экенин билбей жүрө берсем керек эле..."

Бул дүйнөдө эне үчүн баласынын "апа" деген сөзүн угуудан өткөн бакыт жок болсо керек. Кичинекей Айдина кулагы укпагынан улам сүйлөй да албай, апакесине андай бакыт тартуулай албай келет. Оор үшкүрүнгөн Назгүл "Кайсы күнөөм үчүн кызымдын кулагы укпай калды деген суроого жооп таба албай кыйналам" деп сөзүн баштады.

Аял жана жаз

Тирүүлүктүн көчүн улаган - аял. Улуттун улуулугун сактаган - аял. Үйдүн кутун арттырган - аял. Жүрөктөрдө эне болуп, жар болуп, сүйүү болуп жашаган - аял. Жан дүйнөгө эргүү төккөн жаздын күндөрүндө акындарыбыз ырга айланткысы келген улуу тема дагы - АЯЛ. 

Организмди тазалоо

Башаламан тамактануу адамдын организмине шлактарды толтуруп, организмди таштандылардын жыйындысына айландырат. А бул болсо адамды эрте картаюуга түртүп, оорулардын жаралышына себеп болот. Мындай жагымсыздыкка жол бербөө үчүн маал-маалы менен организмибизди тазалап турушубуз керек.

Организмди ар дайым таза алып жүрүү үчүн:

Ролик тебүү балдарга эмнеси менен пайдалуу?

Кубаныч, ырахат - бутуна ролик кийип алып "учуп" бараткан баланын көзүнөн кандай гана эмоцияларды көрүүгө болбойт! Көрсө, ролик тебүү жөн гана таза абада убакытты активдүү өткөрүүнүн бир түрү эмес экен. Ал жаңыдан калыптанып келаткан жаш организмге өтө чоң пайда алып келе турган спорттун түрү дешет адистер. Анын пайдаларын чекеден санап көрсөк:

Страницы