ТҮЙҮЛДҮК ЭМНЕ ҮЧҮН КЫЙМЫЛДАЙТ?

Ичтеги түйүлдүктүн биринчи жолу кыймылдаганын сезүү – энени толкундаткан эң бактылуу учурлардын бири. Кыймылдоо – ичте кичинекей адамдын өсүп жатканынын белгиси. Андыктан ага өтө аяр жана жоопкерчиликтүү мамиле жасоо керек.

 

Түйүлдүк биринчи жолу качан кыймылдайт?

Түйүлдүктүн кыймылдашы чындыгында эрте эле, тактап айтканда, кош бойлуулуктун 8-жумасында эле башталат. Анткени бул учурда баланын колу-буту пайда болот. Болгону ал учурдагы кыймылды эне сезе албайт. Биринчи төрөтүн күтүп жаткан эне түйүлдүктүн кыймылын 20-жумасында сезсе, мурун төрөгөн энелер 18-жумасынан баштап эле туя башташат. Мындан тышкары толуктарга караганда арык энелерге баланын кыймылы эрте сезилет. Анткени толуктардын май ткандары баланын кыймылын сезүүгө тоскоол болот.

 

Бир күндө канча жолу кыймылдоого тийиш?

Адатта эне басып жүргөндө бала термелип уктайт да, энеси эс алганда бала кыймылдай баштайт. Бала орточо эсеп менен бир суткада 10дон кем эмес жолу кыймылдоого тийиш. Бул сөзсүз түрдө ушундай болуу керек дегендик эмес. Баланын кыймылы анын мүнөзүнө, курагына жараша болот.

 

Эмне үчүн кыймылдайт?

Сырткы факторлор. Ичтеги бала сырткы чөйрөнүн ар кандай таасирлерине жооп кылып турат. Мисалы, музыканын үнү катуу чыкса, атасынын же апасынын үнүн укса кыймылдап аларга жооп кылат. Же болбосо энеси аба жетишпеген, тамекинин түтүнү толгон бөлмөдө болсо энесинин таза абага чыгышын талап кылып кыймылдай баштайт.

Кычкылтектин жетишсиздиги. Эгерде түйүлдүк өтө активдүү кыймылдай баштаса, ал тамакка же кычкылтекке муктаж болуп турат. Мындай көрүнүш көбүнчө эне ири кан тамырларын басып туура эмес абалда отуруп же жатып алганда болот.

Эненин эмоциясы. 24 жумалыгынан баштап бала энесинин маанайына жараша жооп кылууга үйрөнөт. Эгерде энесинин маанайы жок болсо, кээ бир балдар ал учурда тынчып калышат, айрымдары, тескерисинче, тынымсыз кыймылдай баштайт. Же болбосо энеси телевизорду тиктеп же башка иш менен алек болуп бир орундан жылбай көпкө чейин отуруп калганда бала тажап кетет да, кыймылы аркылуу энесинин туруп басышын талап кылат.

Энесинин жеген тамагы. Энеси тамактанганда бала активдүү кыймылдап баштайт. Айрыкча таттуу нерсе жесе. Анткени киндик аркылуу тамак балага да барып, энесине кошулуп ал дагы энергия алат.

Курак. 24 жумалыгынан баштап 32 жумалыгына чейин түйүлдүк активдүү кыймылдап калат. Төрөткө жакындаганда жатындагы орундун тардыгынан улам кыймыл азаят.

Режим. Эненин курсагында жаткан баланын өзүнүн режими болот. Ал бир күндө бир нече жолу 3 сааттан уктайт. А ойгоо учурунда абалын өзгөртүп ары-бери оодарыла берет.

Ыктытуу. Түйүлдүк ыктытат, бул кадимки эле көрүнүш. Анын ыктытып жаткандагы кыймылы жүрөк соккондой бир калыпта болот.

 

Кандай учурда доктурга көрүнүү керек?

Баланын кыймылынын алсыз болуп калышы же такыр эле жоголуп кетиши - кооптондуруучу жагдай. Бул кычкылтектин жетишпей жатканынан кабар берет. Эгерде 6 саат бою бала кыймылдабай калса, болочок эне тезинен доктурга көрүнүшү же тез жардам чакырышы керек.

 

Бала төрөлгөнгө чейин тарбияланышы керек

Кечигип калбоо үчүн баланы качантан баштап тарбиялай баштоо керек? Бул суроого адистер бир ооздон “төрөлгөнгө чейин” деп жооп беришет. “Кантип?” деген суроо пайда болушу мүмкүн. Баары жөнөкөй. Төрөлө элек балаңызды мына минтип тарбиялаңыз:

1. Күтүп, каалап боюңузга бүтүрүүгө аракет кылыңыз. Сиздер каалап төрөлгөн бала жетиштүү салмак менен төрөлөт, көп оорубайт, мүнөзү жайдары болуп баары менен тез тил табышып кетүүгө жөндөмдүү болот. Ошондой эле оптимист жана чыгармачыл адам болуп калыптанат.

2. Кош бойлуу учуруңузда бир гана жакшы нерселерди ойлонуңуз.

3. Боюңузга бүткөнүнө 1-2 ай болгондон баштап эле курсагыңызды айланта сылоону адатка айландырыңыз. Бул эне менен баланын сүйлөшүүсүнүн негизин түзөт. Бир нерсеге сарсанаа болуп, толкунданып же кайгырганыңызда ичиңиздеги бала да сөзсүз түрдө сиз менен кошо тынчсызданат. Мындай учурда курсагыңызды сылаганыңыз баланын абалын жеңилдетет.

4. Балаңыздын биринчи кыймылын сезген күндөн баштап аны менен ичиңизден эмес, үн чыгарып сүйлөшө баштаңыз. Ага атасы кандай адам экенин, эгерде улуу балдарыңыз болсо, алардын кандай экенин, өзүңүз жөнүндө айтып бериңиз. Түйүлдүк бул учурда сөздүн маанисине түшүнбөйт, ошондой болсо да сиздин сөздөрүңүз анын жалпы өнүгүшүнө оң таасирин тийгизет.

5. Өзүңүз эле сүйлөшө бербестен, балаңыздын атасын кошо тартыңыз. Ал курсагыңызды сылап, баласы менен жылуу, ишенимдүү сүйлөшсүн. Мындан түйүлдүктө кандайдыр бир ишеним пайда болуп, атасы менен болгон бул жылуу мамилеси төрөлгөндөн кийин да сакталып калат. Эгерде бул биринчи кош бойлуулугуңуз болбосо, байкеси же эжеси менен сүйлөштүрүңүз. Алар бөбөктү чыдамсыздык менен күтүп жатышканын, төрөлгөндө аны жакшы көрүшөрүн, эркелетерин айтып турушсун. Бир туугандарынын бактылуу үндөрүн угуу түйүлдүккө абдан жагат. Муну менен ал өзүнүн жалгыз эмес экенин, коргоочулары бар экенин сезип кандайдыр бир ишенимдүү мүнөзгө ээ болот.

6. Курсагыңыз чоңойгон сайын аны менен болгон сүйлөшүүнү күчөтө бериңиз. Эртең менен турганда күнүңүздү балаңыз менен учурашуудан баштаңыз. Анан ошол күнкү пландарыңызды аны менен бөлүшүп каякка барарыңызды, эмне иш бүтүрөрүңүздү айтып бериңиз. Эгерде иштесеңиз, жумуштан бир нече мүнөткө алыстап балаңыз менен сүйлөшкөнгө убакыт бөлүңүз.

7. Кош бойлуу кезиңизде жагымдуу музыкаларды көбүрөөк угуңуз. Эгерде өзүңүз алдей ырын ырдасаңыз мындан да жакшы. Бул адатыңыздын кийин пайдасы тиет. Бала төрөлгөндөн кийин ыйлаганда кулагына сиңип калган бул музыкаларды коюп берсеңиз же алдей ырын ырдасаңыз тынчтанып калат.

 

 

 

Айназик Раимкулова