КОШ БОЙЛУУЛУК ЭМНЕ ҮЧҮН СОЗУЛУП КЕТЕТ?

Коркуу, кубануу жана күтүү сыяктуу бир убакта айкалыштырууга кыйын болгон эмоциялар «мына, ай-күнүм келди» деп турган маалда гана бирдей жанданышы мүмкүн. Бирок, ага карабай сиз күткөн толготуу менен төрөттөн кабар жок дейли. Бул эмнеси? Көрсө, жашоодо анда-санда кездешчү, бирок, убакыттын өтүшү менен көбөйүп бараткан мүнөзгө ээ «убагынан өткөн кош бойлуулук» деген түшүнүк бар экен.

 

Убагынан өткөн кош бойлуулук

Негизи идеалдуу кош бойлуулук 40 жумага созулат. Бул медициналык көз караш менен, башкача айтканда, айымдын акыркы этек киринин токтогон күнүнөн тартып эсептелген мөөнөт болуп саналат. Ал эми боюна бүткөн күндү так билген айым үчүн идеалдуу мөөнөт 38 жума болушу керек. Коомдо болсо идеалдуу кош бойлуулук тегеректелген түрдө 9 ай деп айтылып келет. Бирок кандай гана болбосун, идеалдуулуктан чегинип айтканда түйүлдүктүн 37-42 жума эненин ичинде болушу нормалдуу кош бойлуулукка кирет. Ал эми бул көрсөткүчтөн ашып кеткен жагдай убагынан өткөн кош бойлуулук болуп саналып, ал баланын жана эненин саламаттыгына коркунуч туудурушу ыктымал.

 

Себептери

Негизи кош бойлуулуктун убагынан өтүп кетишине таасир этүүчү себептер көп. Алардын басымдуусу төмөнкүлөр болуп саналат:

35 жаштан өткөн курак

- Семиздик

- Тон суусунун кескин түрдө азайып кетиши

- Жатындын жетиле элек болушу

- Түйүлдүктүн чоң болушу

- Түйүлдүктүн баш сөөгүнүн чоң болушу

- Стресс, депрессия

- Жыныстык органдын сезгениши

- Менструалдык циклдин бузулушу

 

Белгилери

- Ичтин 5-10 смге кичирейип кетиши

- Тондогу суунун азайышы, булганышы

- Салмактын азайып кетиши

- Түйүлдүктүн баш сөөгүнүн чоңоюшу (УЗИ аркылуу)

- Түйүлдүктүн жүрөгүнүн тез согушу (УЗИ аркылуу)

- Сүт бездеринен сүттүн агышы

- Жатындын жогору көтөрүлүшү

 

Анара ОрдОкова, Улуттук энени жана баланы коргоо борборунун гинекология бөлүмүнүн акушер-гинекологу: “Дени сак бала төрөө кош бойлуулукту жакшы күтө билүүдөн көз каранды”

– Эже, айтсаңыз, жогоруда саналып өткөн себептер кош бойлуулуктун созулуп кетишине кандайча таасир этишет?

– Мында стресс менен депрессиядан тышкаркы себептердин баары эле кош бойлуулукка түздөн-түз таасир этүүчүлөр болуп жатышат. Мисалы, түйүлдүктүн же анын баш сөөгүнүн чоң болушу албетте жатындан чыгууга кыйынчылык жаратат. Жатындын жетиле элек болушу болсо ал айымдын төрөөгө даяр эместигинен улам кош бойлуулукту өткөрүп жиберет. Жыныстык органдын сезгениши, түрдүү инфекциялык оорулар, кайсы бир витаминдин жетишсиздиги менен айыздык циклдин өз убагында келбей жүрүшү да көп учурда толготууну кармап, убагынан өткөн кош бойлуулукка себепчи болушат. Ал эми стресс менен депрессия тууралуу сөз болгондо, муну кош бойлуу аялдын төрөткө психологиялык жактан даяр эместигин түшүнүү керек. Башкача айтканда, ал төрөткө чейин бул процесстен ашыкча корккон же бир нече жолу боюнан түшүп кала берип бул көрүнүш анын толготуу механизмин жокко чыгарып жиберген болот.

– Ошондо мындай абалдан кантип чыгуу керек?

– Негизи ар бир аял өзүнүн боюна бүткөн мөөнөтүн так болбосо да болжолдуу түрдө билгени жакшы. Эмне үчүн дегенде бул анын түйүлдүктү канча убакыт көтөрүп жүргөнү тууралуу тагыраак маалымат берет. Анан 37-42 жума аралыгында түйүлдүктүн ылдый түшүшү, толготуу сыяктуу белгилер байкалбаса, өзү эле билип же тиешелүү дарыгери менен кеңешип төрөт үйүнө келе бериши керек. Ооруканага келгенден кийин өзү төрөй ала турган болсо акушер төрөт чакырып төрөтүп алат, болбосо кесүү жолу менен баланы алып чыгышат. Кыскасы, медицинада эреже боюнча төрөт 42 жумалык мөөнөттөн кечиктирилбеши керек.

– Азыркы маалда убагынан өтүп төрөгөндөр көп кездешип жатат дешет. Бул чындыкпы жана ошондой болсо эмне үчүн?

– Акыркы эсептөөлөр боюнча мындай көрүнүш энелердин 14 пайызында кездешет. Биздин мамлекетте энени жана баланы аман алып калуу өнөктүгүнө өзгөчө маани берилет. Ошон үчүн мунун баарына боюна бүткөн мөөнөтүн билбей калып, каттоого турбай жүрүп, дарыгерге көрүнбөй коюп өткөрүп алуу себеп болууда. Муну эске албаганда, кош бойлуу эне сөзсүз 42 жумалык мөөнөттө төрөт үчүн ооруканага жаткырылат.

– Кош бойлуулук созулуп кеткенде кесепети эмнеге алып келет?

– Көп учурда баласы каза болуп калат. Андай болбосо баш мээсине доо кеткен, баш сөөгү чоң, борбордук нерв системасы жабыркаган же денеси чоң абалда төрөлөт. Негизи түйүлдүк 42 жумалык болгондо өз алдынча жашоого толук даяр болот. Андан ашкандан кийин эненин ичинде ал түрдүү жарааттарды ала баштайт. Оорукчан балдар кайдан төрөлүп жатат дешет, мына ошол суроого бирден-бир жооп ушул. Деги эле эне үчүн, бүтүндөй коом үчүн ушундайдын кереги барбы, албетте жок. Ошон үчүн кош бойлуулукту да жакшыраак күтө билген, анын алдын алган дурус.

– А убагынан өткөн кош бойлуулуктун кантип алдын алууга болот?

– Каттоого туруу, убагында медициналык кароодон өтүү менен алдын алган болот. Азыр бизде миграция деген балакет күчүндө эмеспи. Ошонун айынан айымдар паспорттук каттоом бул жакта эмес деп убактылуу жашаган жерлериндеги ооруканаларга көрүнбөй коюп жатышат. А чынында кош бойлуу айым үчүн паспорту боюнча туруктуу каттоосу мааниге ээ эмес. Ал убактылуу жашаган жеринин квартал жетекчисинен, үй комендантынан справка алып эле ошол жердин үй-бүлөлүк дарыгерлер борборуна бара берсе, андан бир да дарыгердин баш тартууга укугу жок. Бул саламаттыкты сактоо министрлигинин буйругу болуп саналат.

 

 

Ырыс ИМЕТАЛИЕВА