Негизгиге Менин наристем 1-класстын окуучусун мектепке кѳндүрүү

1-класстын окуучусун мектепке кѳндүрүү

71

1-класстын окуучусун мектепке кѳндүрүү

Билимди кабыл алуу баланын сабакка болгон кызыгуусунан жана мектепке каттай баштаган жаңы жашоо образына кѳнүүсүнѳн кѳз каранды. Бул маселе 1-класстар үчүн айрыкча мааниге ээ. Анын алкагында ата-эне кандай аракеттерди кылуусу керек? Жооптор тѳмѳндѳ.

1-класска баруу наристе үчүн бүтүндѳй жаңы ааламга түшүп калуу менен барабар. Бул баланын жашоосундагы ѳзгѳчѳ гана эмес, татаал да бурулуш. Себеби ал, биринчиден, “окуучу” деген жаңы статуска ээ болду. Жашоосунда сабак окуу, тапшырма аткаруу деген жоопкерчиликтер жаралды. Социалдык курчоосу да жаңырып классташтар, мугалим деген чѳйрѳ пайда болду жана мектеп деген чоң имарат сүрү менен тосуп турат. Мунун баарын бала бир күндѳ кабыл алып жетишпейт. Болгону, айрым балдар кыска убакытта, тез кабыл алат. Алар жалпы 1-класстардын 45%ын түзсѳ, 42%ын орточо кабыл алгандар, 23%ын мектепке абдан жай жана оорчулук менен кѳнгѳн окуучулар түзѳт. 1-класстын окуучусунун мектепке кѳнүү убактысы эки жумадан жарым жылга чейин созулат.

Сиздин наристеңиз биринчи аталган ийкемдүү топко кирет, эгер анда тѳмѳнкү атыкчылыктар байкалса:

  • Мектепке шашып барат. Мектепте жүрүү ага жагат жана анда эч кандай коркуу менен ишенимсиздик болбойт.
  • Мектепте болгон ийгиликтери менен ийгиликсиздиктери тууралуу тартынбай айтып берет.
  • Мектеп программасын кабыл алууда кыйналбайт. Ал үчүн баары жеңил.
  • Үйрѳнүүгѳ кызыгуусу күч.
  • Классташтары жана мугалимдери менен болгон мамиледе баарына ыраазы, канаттанат.
  • Мектепке бара баштагандан баштап ѳз алдынчалуулугу жогорулайт.
  • Жардам керек болсо мугалимине тартынбай кайрылат.  
  • Уйкусу тынч жана ойгонуусу сергек.
  • Чарчоо, алсыроо жана ооруп калуу сейрек болот.
  • Бакчага кайтуу тууралуу сунушка чечкиндүү түрдѳ “жок” деп жооп берет.

Ал эми кийинки белгилерди алып жүргѳн балдардын мектепке кѳнүүсү улуулардын чоң мээнетин талап кылат:

  • Мектептин жашоосун жактырбайт, кабыл алгысы келбейт.
  • Сабак учурунда оюн курат, бир нерсеге алаксый берет.
  • Мугалимдин сѳзүн укпайт.
  • Талаптарга кѳз жаш же таарынуу менен жооп кайтарат.
  • Тапшырма аткарууда ар нерсени шылтоо кылып качат.
  • Бир нерсеге тез ачууланып, агрессивдүүлүгү күчѳйт.
  • Кабыл алуусу ѳтѳ тѳмѳн болот. Окууга кызыгуусу да начар.
  • Айрымдары калп айта башташат.

Ата-энелер үчүн кеңештер:

Режим менен тартипти сактаңыз

Балада туруктуу режим болсун. Бир саатта уктатып, бир саатта тургузуңуз. Тапшырма аткаруу убактысы да бир саатта болгону жакшы. Мындай тартип бала үчүн да, баланы окуткан ата-эне үчүн да жеңилдиктерди тартуулайт. Эске алыңыз, 1-класс окуучунун сутка ичиндеги уйкусу 9,5 сааттан кем болбошу керек. Түнкү уйкусу бул саатка толукталбаса, күндүз тук этүү менен толуктоосун кѳзѳмѳлдѳңүз.

Сүйлѳшүүгѳ маани бериңиз

6-7 жаштардагы бала менен кеңешип сүйлѳшүүгѳ толук мүмкүн. Аны баласынтып окууну күч менен талап кылбаңыз. Ага билим алуунун зарылчылыгы менен мектептин кадыр-баркы тууралуу шашпай айтып бериңиз. Бала баарын түшүнѳт.   

Мактоодон чарчабаңыз

Бала менен болгон ар бир сүйлѳшүүдѳ аны мектепке баруу менен жакшы бала, жакшы кыз болуп баратканын мактап айтып туруңуз. Деги эле балаңыздан мактоо сѳздѳрдү аябаңыз.

“Узартуу саатын” абайлап колдонуңуз

1-класс баланы дароо “узартуу саатына” калтырбаңыз. Буга чейин чеги жок оюнга кѳнгѳн бала бир күн бою окуу менен алек болсо билим алууга кызыгуусун жоготот. Узартуу саатынын кызматын пайдаланууга аргасыз болсоңуз, анда баланы бир жумада эки күн калтыруудан баштаңыз. Аздан кѳбѳйтүп отуруп бир ай ичинде толук калтырууга ѳтсѳңүз, бала үчүн сабак окуу кызыктуу бойдон калат.

Тапшырма аткарууда тартиптерди сактаңыз

Балаңыз менен тапшырма аткарууда сабырдуу болуңуз. Эч убакта аны урушуп, жемелеп, кемсинтпеңиз. Тапшырма аткаруу саатын эки сааттан ашырбаңыз. Ар бир 40 мүнѳттѳ бир эс алуу бериңиз. Балаңыз менен сабак окуу учурунда ѳзүңүз телефон, телевизор сыяктуу нерселерге алагды болбоңуз. Үй ичиндеги башка адамдар менен сүйлѳшүүнү да токтото туруңуз.  

Жеңилден оорго карай аракет кылыңыз

Бала үчүн оор болуп жаткан сабакты кечке окутуу менен сүйдүрѳ да, үйрѳтѳ да албайсыз. Ал сабакты жек кѳрүүсүз жеңил кабыл алышы үчүн биринчи кадамды балага кызыктуу болгон сабактар тууралуу сүйлѳшүү менен баштаңыз. Маселе жараткан сабак тууралуу талкууга акырындык менен ѳтүңүз.

Туруктуулукка кѳндүрүңүз

Бала менен бир күн кечке сабак окуп, эртеси күнү таптакыр кѳңүл буруусуз калтырбаңыз. Жакшысы, күнүгѳ аз-аздан болсо да убакыт бѳлүңүз. Балаңыз билим алуу үзгүлтүксүз уланып турушу керектигин билсин.

Чексиз мээрим тѳгүңүз

Бала кѳп кыйналган сайын ата-эненин мээримине кѳбүрѳѳк муктаж болот. Тилекке каршы, бул нерсени туйгуза албай туталанган баланы ата-эне ого бетер жемелеп, жазалап чоң жаңылышат. Балаңыздын мыкты окуусу үчүн күрѳштү токтото туруп аны менен жѳн гана эс алыңыз, эркелетип, ойнотуңуз.  

Оюндан ажыратпаңыз

Бала буга чейин оюндан башканы билчү эмес. Күтүүсүз эле оюндан ажырап калуу ага оор болот. Андыктан наристеңизди барып кѳнгѳн оюн талаасынан, досторунан ажыратпаңыз. Оюн учурунда бала таза абага каныгат, мээси эс алат.

Тамактануусуна маани бериңиз

Мээнин иштешине жеген тамагыбыз түздѳн-түз таасир этет. Андыктан баланын 3 маал туура жана мыкты тамактануусун кылдат кѳзѳмѳлдѳңүз. Таңкы тамагына ун азыктары менен таттуу бербеңиз. Түштѳ чипсы, кириешки сыяктуу нерселер менен курсагын алдап жүрбѳсүн, байкаңыз.

Окуу бурчун жасап бериңиз

Анын окуусу бүтүндѳй үй-бүлѳ үчүн маанилүү экенин балаңыз сезиши керек. Бул үчүн ага арнап атайын окуу бурчун жасап берүү – эң туура кадам. Баланын китеп кап, окуу-куралдарынын бир орунда жыйнактуу туруусу анын окууга болгон кызыгуусун ырааттуу кармоого жардам берет.   

Гүлайым Калыбекова

Жооп калтыруу

Please enter your comment!
Please enter your name here